Protocollair pronken

by

[av_textblock size=” font_color=” color=” av-medium-font-size=” av-small-font-size=” av-mini-font-size=” av_uid=’av-k0gja74q’ admin_preview_bg=”]
In het wat onbeduidende plaatsje Brühl, in de buurt van Keulen, staat een fantastisch pronkslot: Augustusburg. Een pronkjuweel uit de 18e eeuw, de Rococoperiode.

Het slot werd vanaf 1729 gebouwd, hoewel men eigenlijk al in 1725 was begonnen, maar de inmiddels nieuwe eigenaar van het slot vond wat er al gedaan was te min en eisten meer pracht en praal, en minder concessies aan een oude ruine die deels nog gebruikt werd voor het nieuwe slot. Die nieuwe eigenaar was Clemens August, keurvorst en Aartsbisschop van Keulen, als opvolger van zijn oom.

De architect die al 4 jaar aan de slag was werd op een zijspoor gerangeerd en een nieuwe architect werd ingeschakeld. Onder diens leiding werd het prachtige pronkslot opgetrokken. In dit nieuwe slot, werd een zorgvuldige enscenering van de ontmoeting met de Keurvorst gerealiseerd, louter bedoeld om te imponeren op de gasten, die zelf ook niet bepaald van nederige komaf waren.

Read more

Een betonnen kathedraal?

by

[av_textblock size=” font_color=” color=” av-medium-font-size=” av-small-font-size=” av-mini-font-size=” av_uid=’av-jzv0ra0z’ admin_preview_bg=”]
Maar dan (vrijwel) letterlijk?

Het wordt soms voor reusachtige constructies wel eens als eufemisme gebruikt: wat een betonnen kathedraal, maar een echte kathedraal, volledig opgetrokken uit beton, en dan ook nog eens deel uitmakend van een ensemble dat op de werelderfgoedlijst van de Unesco staat? Dat moet iets bijzonders zijn.

En dat is het ook, in Le Havre, aan de monding van de Seine in Frankrijk. Le Havre, een strategische havenstad werd in de 2e Wereldoorlog door de Geallieerden intensief gebombardeerd, om de Kriegsmarine het gebruik ervan te bemoeilijken.

De gebombardeerde stad werd na de oorlog opgebouwd volgens een masterplan van Auguste Perret.

Read more

fout erfgoed, fout gebruik?

by

[av_textblock size=” font_color=” color=” av-medium-font-size=” av-small-font-size=” av-mini-font-size=” av_uid=’av-jzcfxqqm’ admin_preview_bg=”]
Tijdens mijn laatste rondreis door Frankrijk, was een van de hoofddoelen St. Nazaire. Een plaats waar ik al lang een keer naar toe wilde, en wel om de onderzeebootbasis te bekijken die er in 1941 is gebouwd. Ja, dat is midden in de oorlog, het was een produkt van het zo gehate Nazi-regime. Waarom ik dat stuk foute oorlogsarchitectuur dan zo graag wilde zien? Wellicht om weer een puzzelstukje toe te voegen aan de kennis van de tweede wereldoorlog, wellicht zelfs wel omdat ik de film Das Boot had gezien, die deels in een dergelijke basis speelt.

Read more

Balanceren op de top.

by

[av_textblock size=” font_color=” color=” av-medium-font-size=” av-small-font-size=” av-mini-font-size=” av_uid=’av-jzcdmbs6′ admin_preview_bg=”]
Dat is letterlijk wat er op de Mont St. Michel gebeurt. De beroemde berg in de baai tussen Normandië en Bretagne in. Dat wil zeggen, de abdijgebouwen staan te balanceren op de top…. Hoe dat komt?

In het begin van de 8e eeuw kreeg de bisschop van Avranches, een plaats aan de Normandische kant van de baai, een visioen waarin de Aartsengel Michael op de berg stond. De rots die tot dan toe naar verluidt nog midden in een woud stond en vrijwel onbenut was. Pas na een stormvloed zou het woud zijn verwoest en de baai ontstaan, waarna de rots afhankelijk van het getij droog of in het water kwam te liggen.

bekroning van de toren: Michaël verslaat een draak(je)

De bisschop werd opgedragen een kerk te stichten op de berg. Wat later werd een abdij gesticht, die in de 11e en 12e eeuw onstuimig begon te groeien. Er werd begonnen met de bouw van de grote romaanse kerk. Vanwege de verlangde grote oppervlakte van deze nieuwe kerk was er een groot vlak plateau nodig. Wij als moderne mensen zouden dan de bestaande berg afvlakken, om zo dit plateau te realiseren en daarbij zelfs een mooie voorraad bouwmateriaal ter plekke creërend. Zoniet echter de middeleeuwer.

Read more

Kleur bekennen

by

[av_textblock size=” av-medium-font-size=” av-small-font-size=” av-mini-font-size=” font_color=” color=” id=” custom_class=” av_uid=’av-jsdadcki’ admin_preview_bg=”]
Een eeuwenoud schilderij van de Franse schilder Jean Fouquet toont een kathedraal in aanbouw, hoewel het schilderij getiteld is de bouw van de tempel van Jeruzalem. Lange tijd is het een raadsel geweest wat er nu werkelijk op afgebeeld stond, want aan de bovenzijde wordt duidelijk gebouwd met een grijze natuursteen, terwijl er aan de onderzijde van de kathedraal een gouden laag over het gebouw lijkt te zijn getrokken. Inmiddels is bij veel kathedralen duidelijk geworden wat nu eigenlijk getoond wordt: een rijk gekleurde uitmonstering van de buitenzijde.

Waar wij aan de binnenzijde nog wel willen accepteren dat deze gekleurd is geweest, althans op details, komt dat op ons “modernen” aan de buitenzijde maar overdadig over. En toch, hoe meer ik zie, hoe meer ik erin duik, hoe meer voorbeelden ik ontdek van kleursporen. Amiens, Chartres, Bourges, Sens, om maar een paar Franse kathedralen te noemen, maar ook in andere Europese landen zijn talloze voorbeelden te vinden van beschilderde kerken, in meer of mindere mate, zoals bijvoorbeeld in Limburg an der Lahn.

Read more

Moderne tent

by

[av_textblock size=” font_color=” color=” av-medium-font-size=” av-small-font-size=” av-mini-font-size=” av_uid=’av-jxycr6qy’ admin_preview_bg=”]
Architectuur kom je soms op vreemde plaatsen tegen. Ik schreef al eens over een bijzonder toilet, over een Romeinse waterleiding of de moderne tankstations in België.

Van die laatste categorie wil ik dit keer een van de bijzonderste creaties belichten, het station dat ik in de loop der jaren ben gaan aanduiden als de Vliegende Schotel. Gelegen aan de snelweg van Brussel naar Luxemburg kom je vrijwel in het midden tussen deze beide hoofdsteden een station tegen met een moeilijke maar uitstekend uitgevoerde constructiewijze, namelijk een tentdak.

“verscholen” in de bossen van de Ardennen

Read more

Fries Romaans

by

[av_textblock size=” font_color=” color=” av-medium-font-size=” av-small-font-size=” av-mini-font-size=” av_uid=’av-jxg629tg’ admin_preview_bg=”]
Soms ontstaat er in een bepaalde streek een aparte vorm voor een gebouw. Hoe dat ontstaat is moeilijk te achterhalen, vooral als het gaat om eeuwenoude gebouwen. Apart is het wel om te ervaren, dat die ene vorm zo kenmerkend is geworden voor die bepaalde streek. Het lijkt een indicatie voor beperkte onderlinge uitwisseling tussen regio’s. Stijlkenmerken raakten niet verspreid over een groter gebied, waardoor sterke regionale verschillen bleven bestaan, binnen een en dezelfde stijl.

Zo is er in de middeleeuwen in Friesland een typische vorm ontstaan voor kerktorens. Veel van deze torens, die in de Romaanse periode zijn gebouwd, zijn voorzien van een zadeldak. Je ziet het in heel Friesland, en soms net erbuiten in Groningen. Het zijn robuuste torens, met vaak een vierkante plattegrond, en aan de voorgevel een gemetselde topgevel, die het dak afsluit. Boven het dak van het bijbehorende kerkje, vaak een eenvoudig zaalkerkje, zijn in de torenromp een aantal galmgaten uitgespaard, met karakteristieke rondbogen.

Read more

Duits of Frans?

by

[av_textblock size=” font_color=” color=” av-medium-font-size=” av-small-font-size=” av-mini-font-size=” av_uid=’av-jww7phhx’ admin_preview_bg=’rgb(241, 241, 241)’]
Architectuur is niet alleen fraai om te zien, meestal dan, het wordt ook vaak ingezet met een bepaald doel. Soms is dat fraai, soms minder. Soms ook zit er een politiek doel achter

Dat was bijvoorbeeld het geval bij een stationsgebouw, waar ik enige tijd geleden was, in Metz in Noord-Oost-Frankrijk. Dat wil zeggen, tegenwoordig in Frankrijk. Want iets meer dan 100 jaar geleden was het een Duitse stad, aan het Keizerrijk van Wilhelm II toegevoegd na de glorieuze overwinning van het Rijk op Frankrijk in de Frans-Duitse oorlog van 1870-’71.

Read more

Middeleeuwse grootste

by

[av_textblock size=” font_color=” color=” av-medium-font-size=” av-small-font-size=” av-mini-font-size=” av_uid=’av-jvpbi8pc’ admin_preview_bg=”]
In een tegenwoordig wat onooglijk dorpje op de grens van de Bourgogne met de Beaujolais in Frankrijk ligt een dorpje waar een groot deel van de Middeleeuwse geschiedenis is geschreven, soms letterlijk. Tegenwoordig het kleine stadje Cluny was in de middeleeuwen de plaats waar de machtigste abdij van die tijd stond. Vanaf ca eind 10e eeuw reikte de macht van deze abdij zo ver, dat zelfs de paus ervoor op zij hoede moest zijn, als die al niet uit de abdij zelf afkomstig was.

De moederabdij had in Europa tientallen dochterabdijen, die op hun beurt ook weer dochters en soms zelfs kleindochters hadden. Een wat curieuze uitdrukking in dit verband, maar zo wordt het gebruikelijk uitgedrukt. Al die ondergeschikte kloosters en priorijen waren feitelijk bezit van de grote moederabdij en dienden hieraan hun inkomsten af te dragen. Het logische gevolg was dat de moederabdij enorme financiële middelen had, die in de middeleeuwen vrijwel automatisch aancde bouw van een kerkgebouw werden besteed. Zo ook hier.

Read more